Japan, de yen en de stille motor van de wereldmarkt
26 januari 2026
In vrijwel elke publicatie benadrukken wij hoe belangrijk het is om door de dagelijkse ruis heen te kijken – om oog te houden voor wat er werkelijk toe doet. Daarom vandaag even geen Trump, maar: Japan.
Op het eerste gezicht lijkt Japan ver weg van de dagelijkse realiteit van Europese beleggers. Toch speelt zich daar een verhaal af dat diep ingrijpt in de structuur van de wereldwijde financiële markten.
De Japanse economie is sterk afhankelijk van import van energie en grondstoffen. Sinds 2022 zijn die prijzen fors gestegen door geopolitieke spanningen. Tegelijk hield de Bank of Japan vast aan een uitzonderlijk soepel monetair beleid. Het resultaat: een zwakke yen en oplopende inflatie, versterkt door stijgende rijstprijzen na misoogsten en een structureel tekort aan arbeidskrachten in de landbouw, waar vergrijzing de norm is en jonge opvolgers uitblijven.
De regering probeert huishoudens te ontzien met subsidies, bijvoorbeeld op energie. Dat moet koopkracht en vertrouwen herstellen. Maar die steun komt bovenop een al zeer hoge staatsschuld. In een wereld met hogere rentes maakt dat de beleidsruimte klein. De Bank of Japan verhoogde in december de beleidsrente naar 0,75% – internationaal bescheiden, voor Japan historisch. Inmiddels is ook de rente op Japanse staatsobligaties duidelijk opgelopen.
Hier raakt Japan aan een mechanisme dat al decennia een stille motor van de wereldmarkten is: de yen carry trade. Beleggers lenen goedkoop in yen en beleggen dat geld in landen met hogere rentes. Zolang Japan extreem lage rentes kent en de yen zwak blijft, werkt dat uitstekend. Het heeft wereldwijd kapitaal goedkoop en overvloedig gemaakt.
Maar het speelveld verandert. De Japanse rente kruipt omhoog, het renteverschil met andere landen wordt kleiner en twijfels over de houdbaarheid van het begrotingsbeleid blijven bestaan. De yen blijft zwak, maar het fundament onder de carry trade wordt brozer.
Wanneer deze posities worden afgebouwd, moeten beleggers yen terugkopen en buitenlandse beleggingen verkopen. Japan bezit grote hoeveelheden buitenlandse activa, waaronder Amerikaanse staatsobligaties. Grootschalig terugdraaien kan daarom rentes wereldwijd beïnvloeden en volatiliteit veroorzaken in aandelen-, obligatie- en valutamarkten.
Dat maakt Japan tot meer dan een regionaal verhaal. Het land fungeert al decennia als goedkope financier van de wereld. Elke stap richting normalisatie moet daarom voorzichtig worden gezet.
Die voorzichtigheid staat nu onder politieke druk. Premier Takaichi heeft haar positie versterkt met een harde opstelling richting China, maar kiest tegelijk voor vervroegde verkiezingen. In zo’n aanloop verschuift de focus vrijwel altijd naar koopkracht en stabiliteit, niet naar begrotingsdiscipline of structurele hervormingen.
Voor de markten betekent dit: minder voorspelbaarheid. Blijft de regering ruimhartig compenseren? Wordt de Bank of Japan afgeremd in verdere renteverhogingen? Of ontstaat juist ruimte voor een steviger koerswijziging na de verkiezingen? Elk pad heeft gevolgen voor de yen – en daarmee voor de carry trade. Voor beleggers is dát waarom Japan relevant is: als sluimerende kracht onder de wereldwijde kapitaalstromen. Wat daar verschuift, kan elders voelbaar worden.
Wij blijven door de ruis heen kijken. En houden oog voor de ontwikkelingen in Japan.
